28 năm Ba Lan thiết quân luật
flickr:4180343996


Tướng Wojciech Jaruzelski - Biểu tượng đen tối của thiết quân luật

Bến Việt (13.12.2009) Tin Ba Lan - 13 tháng 12 là ngày kỉ niệm buồn của Ba Lan, ngày chính quyền cộng sản hợp pháp hóa bắt bớ diện rộng hòng nhấn chìm phản kháng. 28 năm đã qua nhưng người ta vẫn dành nhiều thời gian ôn lại lịch sử.

Tối ngày 12 tháng 12 năm 1981, tướng Wojciech Jaruzelski lãnh đạo quân đội cộng sản Ba Lan, lên truyền hình công bố bắt đầu thực hiện thiết quân luật, kể từ ngày hôm sau, 13-12.

Đàn áp

Lý do biện hộ cho thiết quân luật là kinh tế xuống cấp cùng sự xuất hiện của các "phần tử gây rối" trong các cuộc biểu tình của Công Đoàn Độc Lập - Tự Chủ - Đoàn Kết, gọi thiết quân luật là công cụ "kìm hãm" những thành phần này "trước khi chúng đẩy dân tộc vào con đường nội chiến".

Ngay sau khi thiết quân luật có hiệu lực, chỉ trong tuần đầu, đã có 5,000 người bị bắt bớ, bỏ tù. Đến khi kết thúc năm 1983, con số đã lên tới 10,000 người.

Người dân phản kháng bằng cách chế giễu chính quyền, dưới các hình thức ngẫu nhiên, tự phát như rải truyền đơn, vẽ hình áp-phích châm chọc.

Trí thức Ba Lan thì từ chối xuất hiện trên truyền hình hay tham gia các hoạt động chính quy. Đã có tới 800 nhà báo bị đuổi việc và hai tờ báo là "Kultura" và "Czas" bị đóng cửa. Các tổ chức tập trung trí thức bị giải thể như Hội văn bút, Hội họa sĩ, Hội Nhà Báo Ba Lan.

Thiết quân luật chính thức kết thúc năm 1983 nhưng trên thực tế, đàn áp cộng sản diễn ra mãi cho tới khi Ba Lan có bầu cử tự do năm 1989.

Nạn nhân

Vào năm 2006, Viện Tưởng Niệm Quốc Gia của Ba Lan có đưa ra con số người bị giết hại trong thời gian thiết quân luật là trên dưới 100 người. Hơn 90 trường hợp khác bị giết chưa được sáng tỏ, trong đó có cả những vụ ám sát trước và sau năm 1989.

Dưới những đàn áp thời thiết quân luật, hàng ngàn trí thức Ba Lan bị ép nghỉ việc, bị sách nhiễu. Nhiều người trong số họ bị bắt ép rời bỏ Ba Lan. Nhiều người trong số họ không thể tin Ba Lan sẽ thực hiện cách mạng dân chủ, chỉ không lâu sau thời khắc bi kịch của đất nước.

Khi xưa

Cho tới nay, người Ba Lan vẫn đòi luận tội tướng Wojciech Jaruzelski, coi ông là kẻ phản bội dân tộc bởi đã đích thân ra lệnh cho quân đội đàn áp người dân, đồng thời hợp pháp hóa các đàn áp, bằng việc ban hành thiết quân luật. Sử gia Norman Davies thì gọi thiết quân luật của Jaruzelski là "cuộc đảo chính quân đội tuyệt hảo nhất tại Châu Âu cận đại".

Đã có các tiểu đoàn quân đội với 70,000 lính cùng với 30,000 công an cộng sản tham gia đàn áp người dân, chưa kể các công cụ chiến tranh như xe tăng, súng ống được trang bị để đàn áp biểu tình. Biểu tình và tụ tập đông người là mối lo ngại lớn nhất của chính quyền khi đó.

Đòi công bằng

Vào năm 2007, phải 25 năm sau, tướng Wojciech Jaruzelski mới phải hầu tòa. Hiện phiên tòa chưa kết thúc. Tội danh tòa phán xét là tội phạm cộng sản.

Tướng Jaruzelski nhiều năm qua luôn khẳng định ông phát lệnh thiết quân luật hòng bảo vệ Ba Lan khỏi bàn tay can thiệp của Xô-Viết và Hiệp ước quân đội Warszawa.

Một tài liệu tình cờ tìm thấy gần đây lại minh chứng tướng Jaruzelski, chỉ vài ngày trước khi chính thức công bố thiết quân luật, đã nói chuyện với Kulikow khi đó phụ trách quân đội tại Nga, thỉnh cầu Nga "hỗ trợ trong trường hợp quân đội Ba Lan không chống đỡ được đối lập biểu tình".

Chi tiết này càng làm cho những người phản đối tướng Jaruzeslki rõng rạc tuyên bố ông là kẻ phản bội lại dân tộc. Không chỉ dùng chính quân đội nước mình để đàn áp người dân, tướng Jeruzelski còn sẵn lòng đánh trả người dân nước mình, bằng quân đội của Nga Xô-Viết.

Phía bênh vực tướng Jaruzelski là các thành phần liên quan tới phe cánh tả tại Ba Lan, vốn cũng thân với cộng sản Việt Nam.

Có thể đánh giá người Ba Lan rất nhiệt thành với lịch sử nước mình, và càng ngày càng có cơ hội thể hiện sự quan tâm lịch sử nhiều hơn. Nhân kỉ niệm 28 năm thiết quân luật, tại các thành phố Ba Lan, người ta dựng lại hình ảnh đàn áp để ôn lại lịch sử và nhắc nhở thế hệ trẻ về quá khứ không xa của dân tộc.

Bến Việt nhắn gửi
Người Ba Lan coi thể chế cộng sản là quá khứ, và là quá khứ đau buồn mới kết thúc cách đây không lâu. Bí quyết để chiếm cảm tình của người Ba Lan là thấu hiểu lịch sử của họ, ít nhất là lịch sử cận đại. Người Ba Lan cũng dễ cảm thông với công dân các nước còn cộng sản như công dân Việt Nam. Một số nhân vật thân cộng đang sống trong cộng đồng người Việt tại Ba Lan lại làm ngược lại, ra sức thể hiện rằng cộng đồng người Việt "yêu cộng sản". Tốt nhất, nên cảnh giác và có thái độ thích hợp với những kẻ muốn bôi đen cộng đồng bằng những việc làm ngu xuấn như quảng bá và tuyên truyền cho đảng cộng sản Việt Nam.


© Bến Việt

Bình Luận

Dodaj nową wypowiedź
lub Zaloguj się jako użytkownik serwisu Wikidot.com
(nie będzie opublikowany)
- +
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License