2013 - năm Jan Czochralski

Bến Việt (22.10.2013) Văn hóa -Ít ai biết rằng 90% thiết bị điện tử trên thế giới có được là nhờ phát minh của công dân Ba Lan, Giáo sư Jan Czochralski. Ngoài phát minh quý giá, nhà khoa học còn là người yêu nước, qua đời sau nhiều năm bị tước hàm giáo sư bởi trung thành với Ba Lan.

flickr:10427217626

Thứ Tư tới là ngày sinh của GS Czochralski, 23.10.1885. Nhân dịp này Bộ Khoa học và Đại học cùng Hội các Nhà báo Khoa học Ba Lan khuyến khích người dân tham gia “Hiển thị pha lê Czochralski” vào ngày sinh nhật của ông bằng cách đúng 17 giờ ngày này, giơ lên trời các thiết bị di động của mình để chứng minh pha lê Czochralski. Để vinh danh Czochralski, giáo sư hóa học và nhà phát minh công nghệ nuôi các tinh thể đơn, Quốc hội Ba Lan đã quyết định đặt năm 2013 là năm Czochralski.

Tình cờ cắm bút vào nồi

Năm 1916 Czochralski đã đưa ra phát minh lớn gọi tên “Phương pháp đo lường tốc độ kết tinh của kim loại”. Hồi đó, phương pháp này chỉ dùng cho kim loại như thiếc, kẽm và chì. Hiện nay phương pháp này được sử dụng rộng rãi trong sản xuất các tinh thể và là nền tảng cho sản xuất các chất bán dẫn. Cũng như các phát minh lớn khác, phát minh của Czochralski tình cờ được phát hiện, khi ông vô tình nhúng bút viết vào nồi thiếc lỏng, thay vì nhúng vào lọ mực. Ông đã lập tức rút bút ra và nhìn thấy một sợi kim loại mỏng mảnh treo ở đầu ngòi bút, kiểm nghiệm cho thấy đó là tinh thể đơn.

Phương pháp Czochralski là rất cẩn thận kéo đơn tinh thể từ vật liệu tan chảy bằng thanh kim loại chạm vào bề mặt vật liệu tan chảy. Phương pháp này dùng cho tất cả các vật liệu mà các hạt của nó không bị phân hủy trong quá trình làm nóng và tan chảy. Đơn tinh thể chế từ phương pháp Czochralski cho độ tinh khiết cao và đồng nhất. Nhờ các đơn tinh thể làm bằng phương pháp này mà sản xuất một bóng bán dẫn rẻ hơn là in một chữ trong cuốn sách.

Thế chiến định mệnh

GS Czochralski là nhà khoa học có uy tín trên thế giới và có nhiều thành công, song Thế chiến II đã gây bi kịch cho ông. Sau khi chiến tranh bùng nổ Czochralski được sự đồng ý của chính quyền Đức phát xít mở và điều hành Khoa Nghiên cứu Vật liệu tại Đại học Công nghệ Warszawa. Ông cũng được sự đồng ý của chính quyền trường Đại học lúc đó hoạt động ngầm với ý định bảo vệ các nhà khoa học và thiết bị của trường. Khoa của ông thực hiện các công việc cho các cơ quan dân sự, song cũng phải làm các công việc cho quân đội Đức. Tại đây có nhiều binh sĩ Quân đội Quốc gia Ba Lan (AK) làm việc cho ông. Từ các mảnh vỡ của bom bay V-1, ông đã làm ra lựu đạn cầm tay Rwz 42, các phụ kiện cho súng ngắn và máy in cho Quân đội Quốc gia. Ông thường xuyên cung cấp tin tức cho tình báo Quân đội Quốc gia.

Sau chiến tranh, ngày 07.04.1945 GS Czochralski bị chính quyền cộng sản giam bắt vì đã “hợp tác với Đức phát xít, làm hại thường dân và làm hại Nhà nước Ba Lan”, ông ngồi tù đến 14.08.1945. Ngày 13.08.1945 Tòa án Hình sự Đặc biệt tại thành phố Łódź đã tuyên bố ông trắng án và ông được trả tự do.

Tuy vậy tháng 12 năm 1945 chính quyền trường Đại học Công nghệ Warszawa tước đoạt chức danh giáo sư của ông và loại bỏ ông ra khỏi hàng ngũ các nhà khoa học bởi các manh mối của ông trong quan hệ với Phát-xít Đức. Ông không tự vệ, không thể tiết lộ từng hợp tác với Quân đội Quốc gia, để tránh bị Cơ quan An ninh của chính quyền cộng sản Ba Lan tù đày.

GS Czochralski quay lại quê nhà Kcynia và mở cửa tiệm nhỏ kinh doanh mỹ phẩm và hóa học. Sau cuộc khám xét tàn bạo của Cơ quan An ninh cộng sản tại biệt thự ở Kcynia, GS Jan Czochralski gặp cơn đau tim và từ trần ngày 22.04.1953 trong bệnh viện ở Poznan.

Nghị quyết ngày 29.06.2011, Đại học Công nghệ Warszawa sau 66 năm đã hoàn toàn phục hồi danh dự cho GS Jan Czochralski.

Bến Việt sưu tầm

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License