Tưởng nhớ, học hỏi, biết ơn người đã khuất

Bến Việt (03.11.2009) Hình ảnh - Lễ của Thánh và Linh hồn là một trong những dịp lễ quan trọng nhất của người Ba Lan. Bến Việt cùng bạn đọc rủ nhau đi thăm nghĩa trang, chụp được nhiều ảnh đẹp. Chúng tôi còn học được nhiều bài học giá trị, biết được giai đoạn lịch sử nào là quan trọng và những giá trị nào trong cuộc sống người Ba Lan muốn hướng tới.

Chúng tôi tới Powązki, nghĩa trang lâu đời nhất của Warszawa, bằng tàu điện và xe bus. Những ai đi xe riêng phải đỗ ở rất xa để khỏi gây tắc ngẽn. Đường phố xung quanh nghĩa trang đều bị chặn để làm bãi đỗ cho xe. Nhiều người đi hàng trăm km để thăm mộ người thân đúng vào ngày này, Lễ của Thánh Thần và Linh hồn. Mùng 1 tháng 11.

 Nhiều bến xe bus được đặt ngay cạnh cửa vào nghĩa trang. Tới nơi là dòng người ngược xuôi như trảy hội và những quầy hoa khiến người không có nhu cầu mua cũng phải dừng chân chiêm ngưỡng.


Nhiều bến xe bus được đặt ngay cạnh cửa vào nghĩa trang. Tới nơi là dòng người ngược xuôi như trảy hội và những quầy hoa khiến người không có nhu cầu mua cũng phải dừng chân chiêm ngưỡng.

người hàng ngày bán hàng trên Sân nay bỗng muốn làm thợ ảnh.


người hàng ngày bán quần áo trên sân nay bỗng muốn làm thợ ảnh…

Dẫy mộ trên tường mà tiếng Ba Lan gọi là katakumby chứa các quan tài hoặc xác thiêu. Trước kia, katakumby còn được dùng làm mộ tạm thời khi chưa có hoặc chưa chuẩn bị xong phần mộ chôn dưới đất cho người quá cố. Nhưng trên hết, cho tới giờ, katakumby là nơi yên nghỉ của những danh nhân.

Ngoài mộ của người thân, nhiều người còn đi thăm katakumby để gặp lại những người đã gặp trước đây trên những trang sách học trò. Nhiều nhà văn, nhà thơ, bác học… yên nghỉ tại đây từ thế kỉ XVIII, khi nghĩa trang hình thành.


Ngoài mộ của người thân, nhiều người còn đi thăm katakumby để gặp lại những người đã gặp trước đây trên những trang sách học trò. Nhiều nhà văn, nhà thơ, bác học… yên nghỉ tại đây từ thế kỉ XVIII, khi nghĩa trang hình thành.

Chúng tôi mang theo nến và đốt một cây bên phần mộ của nhạc sĩ lừng danh Czesław Niemien (1939 – 2004). Ông là một trong số hiếm các nghệ sĩ Ba Lan được thâu đĩa tại Mỹ, được hâm mộ tại Âu Châu ngay từ những năm 70. Ông từ chối định cư ở Mỹ vì thấy không thích hợp với xã hội và văn hóa nghèo nàn của nước Mỹ. Rất nhiều tác phẩm của ông được coi là chuẩn mực âm nhạc, cho tới nay còn được thế hệ trẻ ưa chuộng. Nếu bật radio chắc chắn bạn sẽ được nghe một, hai tác phẩm của ông như „Czy wiesz” (Em có biết không?), „Pod papugami” (Dưới những con vẹt – tên gọi một quán pub). Người hâm mộ gắn ảnh ông với đầu đề bài hát bất hủ „Dziwny jest ten świat” (Kì lạ thay thế giới này).


Chúng tôi mang theo nến và đốt một ngọn bên phần mộ của nhạc sĩ lừng danh Czesław Niemien (1939 – 2004). Ông là một trong số hiếm các nghệ sĩ Ba Lan được thâu đĩa tại Mỹ, được hâm mộ tại Âu Châu ngay từ những năm 70. Ông từ chối định cư ở Mỹ vì thấy không thích hợp với xã hội và văn hóa nghèo nàn của nước Mỹ. Rất nhiều tác phẩm của ông được coi là chuẩn mực âm nhạc, cho tới nay còn được thế hệ trẻ ưa chuộng. Nếu bật radio chắc chắn bạn sẽ được nghe một, hai tác phẩm của ông như „Czy wiesz” (Em có biết không?), „Pod papugami” (Dưới những con vẹt – tên gọi một quán pub). Người hâm mộ gắn ảnh ông với đầu đề bài hát bất hủ „Dziwny jest ten świat” (Kì lạ thay thế giới này).

Nhiều nghệ sĩ, nhà văn hi sinh ngày lễ gia đình cho việc nghĩa tình là quyên góp tiền xây dựng để bảo toàn các ngôi mộ cũ.

Chúng tôi cũng thấy việc làm của họ thật ý nghĩa


Chúng tôi cũng thấy việc làm của họ thật ý nghĩa

và cũng vui trong lòng khi được đóng góp.


và cũng vui trong lòng khi được đóng góp.

Tiền quyên góp sẽ được dùng để sửa sang những ngôi mộ và những tượng quanh mộ vốn được coi là di tích quý hiếm của Thủ đô.

tượng



tượng


Người Ba Lan thường đi cùng gia đình thăm người đã mất.

 sang sửa lại mộ phần


sang sửa lại mộ phần

 là hồi tưởng trong trầm lắng


và hồi tưởng trong trầm lắng

Có duyên với nghệ sĩ

bởi không những gặp được họ mà còn dám đánh bạo xin chụp hình chung sau khi nhận ra cô là phát thanh viên của đài truyền hình TVN.


Có duyên bởi không những gặp được họ mà còn dám đánh bạo xin chụp hình chung sau khi nhận ra cô là phát thanh viên của đài truyền hình TVN.

…còn cô có bộ cánh sắc thái dân tộc Ba Lan thật đẹp, rất hợp với vẻ nhu mì, hiền hậu của phụ nữ Ba Lan


"…còn cô có bộ cánh sắc thái dân tộc Ba Lan thật đẹp, rất hợp với vẻ nhu mì, hiền hậu của phụ nữ Ba Lan

Chúng tôi tiến tới nhà thờ của nghĩa trang đúng lúc bắt đầu nghi lễ hôm nay vô cùng trang trọng.

Giáo chủ Warszawa Kazimierz Nycz chủ trì lễ rước thánh giá


Giáo chủ Warszawa Kazimierz Nycz chủ trì lễ rước thánh giá

Có ban nhạc dân tộc miền núi tháp tùng.


Có ban nhạc dân tộc miền núi tháp tùng.

Quanh tường của nhà thờ là những tấm bia tưởng niệm tên tuổi những người bị độc tài giết hại với dòng chữ “Nie wolno nam zmarnować tych śmierci” – Chúng ta không được hoài phí những hi sinh.

Tấm bia ở chính giữa khắc tên linh mục Jerzy Popiełuszko vào năm 1984 bị mật vụ cộng sản bắt cóc, tra tấn và giết hại bởi ông quá nhiệt thành bảo vệ lẽ phải, với vai trò đỡ đầu cho Công Đoàn Đoàn Kết của Ba Lan.


Tấm bia ở chính giữa khắc tên linh mục Jerzy Popiełuszko vào năm 1984 bị mật vụ cộng sản bắt cóc, tra tấn và giết hại bởi ông quá nhiệt thành bảo vệ lẽ phải, với vai trò đỡ đầu cho Công Đoàn Đoàn Kết của Ba Lan.

Chúng tôi thắp nến cho những nạn nhân là trí thức và quân dân Ba Lan bị cộng sản Stalin bí mật thủ tiêu trong khu rừng Katyń năm 1940.


Chúng tôi thắp nến cho gần hai chục ngàn nạn nhân là trí thức và quân dân Ba Lan bị cộng sản Stalin bí mật thủ tiêu trong khu rừng Katyń năm 1940.

 Hầu như người Ba Lan nào tới Powązki cũng đều qua đây thắp nến.


Hầu như người Ba Lan nào tới Powązki cũng đều qua đây thắp nến

 Mộ của ông Jacek Kuroń cũng có một ngọn nến chúng tôi thắp cho ông. Cảm tạ ông trước khi mất, dù bệnh nặng còn viết thư bênh vực người Việt gửi lên Tổng thống Ba Lan đương nhiệm khi đó. Jacek Kuroń mất năm 2004, được ghi nhớ là nhà hoạt động xã hội xuất sắc từ những thời khắc khó khăn nhất trong công cuộc tìm tự do của Ba Lan từ những năm 1968, từng bị cầm tù dài hạn. Đi hết con đường dẫn tới tự do, dân chủ cho Ba Lan, ông là thành viên cốt cán của Hội nghị Bàn tròn năm 1989. Là người cổ võ cho dân chủ tại Trung Quốc. Ông giữ quan hệ thân mật với Đạt Lai Lạt Ma của Tây Tạng.


Mộ của ông Jacek Kuroń cũng có một ngọn nến chúng tôi thắp cho ông. Cảm tạ ông trước khi mất, dù bệnh nặng còn viết thư bênh vực người Việt gửi lên Tổng thống Ba Lan đương nhiệm khi đó. Jacek Kuroń mất năm 2004 và được ghi nhớ là nhà hoạt động xã hội xuất sắc từ những thời khắc khó khăn nhất trong công cuộc tìm tự do của Ba Lan từ những năm 1968, từng bị cầm tù dài hạn. Đi hết con đường dẫn tới tự do, dân chủ cho Ba Lan, ông là thành viên cốt cán của Hội nghị Bàn tròn năm 1989. Là người cổ võ cho dân chủ tại Trung Quốc, giữ quan hệ thân mật với Đạt Lai Lạt Ma của Tây Tạng.

Ông Jacek Kuroń nằm tại nghĩa trang dành cho những nhân vật có công với đất nước, bên cạnh giáo sư Bronisław Geremek và triết gia lừng danh Leszek Kołakowski.

 Họ đại diện cho một thế hệ tranh đấu bằng trí óc và lòng quả cảm, để Ba Lan được như ngày hôm nay.


Họ đại diện cho một thế hệ tranh đấu bằng trí óc và lòng quả cảm, để Ba Lan được như ngày hôm nay.

 Ryszard Kukliński cũng vậy. Đây là mộ phần của ông cùng người con trai cả. Giữ chức cao trong hệ thống quân đội của đảng cộng sản nhưng Ryszard Kukliński đã chủ động liên lạc và tuồn cho CIA tổng cộng 40 ngàn trang tin tối mật liên quan tới chiến lược quân đội của cộng sản tại Đông Âu với hi vọng giúp Ba Lan dành độc lập với Sô Viết. Bị chính quyền cộng sản ra án tử hình vì tội phản bội và gián điệp. Ông bỏ chốn để sống tha hương tại Mỹ cùng gia đình. Ông có hai người con trai thì một bị mất tích năm 1993 mà có nghi ngờ bị thủ tiêu. Người con cả vào năm 1994 bị xe cán chết cho tới nay chưa tìm ra thủ phạm.


Ryszard Kukliński cũng vậy. Đây là mộ phần của ông cùng người con trai cả. Giữ chức cao trong hệ thống quân đội của đảng cộng sản nhưng Ryszard Kukliński đã chủ động liên lạc và tuồn cho CIA tổng cộng 40 ngàn trang tin tối mật liên quan tới chiến lược quân đội của cộng sản tại Đông Âu với hi vọng giúp Ba Lan dành độc lập với Sô Viết. Bị chính quyền cộng sản ra án tử hình vì tội phản bội và gián điệp. Ông bỏ trốn để sống tha hương tại Mỹ cùng gia đình. Ông có hai người con trai thì một bị mất tích năm 1993 mà có nghi ngờ bị thủ tiêu. Người con cả vào năm 1994 bị xe cán chết cho tới nay chưa tìm ra thủ phạm

Thăm lại nghĩa trang cho chúng tôi những bài học lịch sử vô giá.

 thấy mình nhỏ nhoi trong bạt ngàn những hi sinh thầm lặng mà oai phong


thấy mình nhỏ nhoi trong bạt ngàn những hi sinh thầm lặng mà oai phong

 Thanh niên Warszawa bị giết hại trong cuộc Khởi Nghĩa Warszawa khi đứng lên chống quân đội Phát-sít Đức đô hộ. Các tiểu đội thành lập theo những lớp học. Có người mới 17 tuổi đã hi sinh.


Thanh niên Warszawa bị giết hại trong cuộc Khởi Nghĩa Warszawa khi đứng lên chống quân đội Phát-sít Đức đô hộ. Các tiểu đội thành lập theo những lớp học. Có người mới 17 tuổi đã phải hi sinh.

 Cũng có những người dùng tiếng hát để đấu chọi với độc tài. Jacek Kaczmarski là một con người đặc biệt như vậy. Tác giả của hơn 500 bài thơ. Bến Việt nhất định sẽ có dịp giới thiệu với các bạn về sự nghiệp sáng tác tuyệt vời của ông, vốn là biểu tượng của kháng cự tại Ba Lan những năm tháng cộng sản.


Cũng có những người dùng tiếng hát để đấu chọi với độc tài. Jacek Kaczmarski là một con người đặc biệt như vậy. Tác giả của hơn 500 bài thơ. Bến Việt nhất định sẽ có dịp giới thiệu với các bạn về sự nghiệp sáng tác tuyệt vời của ông, vốn là biểu tượng của kháng cự tại Ba Lan những năm tháng cộng sản.

 Vận động viên, cầu thủ cũng có phần mộ thật ấn tượng. Hôm nay cũng nhiều người hâm mộ ông tới thăm ông.


Vận động viên, cầu thủ cũng có phần mộ thật ấn tượng. Hôm nay cũng nhiều người hâm mộ ông tới thăm ông.

Tưởng nhớ, cảm tạ và biết ơn

 Tượng đài cuộc thảm sát người Ba Lan tại rừng Katyń vốn không được chính quyền Ba Lan đồng ý cho dựng nhưng người dân vẫn cố tình dựng lên. Một ngày kia, an ninh cộng sản tranh thủ đêm đen di rời và mang tượng đi đâu không rõ. Sau ngày Ba Lan dành tự do, người ta vẫn không tìm được dấu vết tượng đài. May thay, một sự tình cờ giúp phát hiện tượng đài bị “nhốt” trong kho. Đây là tượng đài duy nhất trong lịch sử bị bắt cóc rồi ngồi tù cộng sản.


Tượng đài cuộc thảm sát người Ba Lan tại rừng Katyń vốn không được chính quyền Ba Lan đồng ý cho dựng nhưng người dân vẫn cố tình dựng lên. Một ngày kia, an ninh cộng sản tranh thủ đêm đen di rời và mang tượng đi đâu không rõ. Sau ngày Ba Lan dành tự do, người ta vẫn không tìm được dấu vết tượng đài. May thay, một sự tình cờ giúp phát hiện tượng đài bị “nhốt” trong kho. Đây là tượng đài duy nhất trong lịch sử bị bắt cóc rồi ngồi tù cộng sản.

 Chúng tôi rời nghĩa trang mà cảm thấy được khích lệ, được truyền thêm nghị lực. Người Ba Lan quả thật là những tấm gương lịch sử tuyệt vời. Thành lòng cảm tạ và biết ơn!


Chúng tôi rời nghĩa trang với cảm giác khích lệ, trong lòng như được truyền thêm nghị lực. Người Ba Lan quả thật là những tấm gương lịch sử tuyệt vời. Thành lòng cảm tạ và biết ơn!

Chương trình dã ngoại do Hiệp Hội Tự Do Ngôn Luận tổ chức trong khuôn khổ chương trình „Vác-sa-va Mùa Thu Nhân Loại”, có tài trợ từ Quỹ Liên minh Châu Âu và Ngân sách Nhà nước nhằm hỗ trợ quá trình Hội nhập Công dân các nước thứ Ba.


© Bến Việt

đọc thêm:

Lễ của Thánh và Linh hồn
flickr:4059885728

Bến Việt (31.10.2009) Văn hóa - „Lễ người chết” chỉ là tên gọi không chính xác mà người Việt chót gọi thành quen. Bạn có biết lễ 1 tháng 11 cũng có tên riêng trong tiếng Việt, có cả trong lịch lễ nghi của người Việt theo đạo Thiên Chúa? (đọc tiếp)

Bình Luận

Dodaj nową wypowiedź
lub Zaloguj się jako użytkownik serwisu Wikidot.com
(nie będzie opublikowany)
- +
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License