Ân xá thế nào? (phần 3)

Bến Việt (04.12.2010) Người Việt tại Ba Lan - Chúng tôi khuyến khích người Việt tiến hành hợp pháp hóa cư trú của mình lần này và không bỏ lỡ cơ hội hiếm hoi. Bài viết tổng quát đầy đủ các thông tin mới nhất, hệ thống mọi lý lẽ luật ân xá phục vụ nhu cầu hợp pháp hóa cư trú của người Việt tại Ba Lan.

Văn phòng tư vấn của Bến Việt tiếp tục hoạt động theo lịch trực nhật từ trước tới nay. Người Việt có thể xin vấn đáp trực tiếp tại văn phòng tư vấn Bến Việt. Các thông tin và vấn đáp cũng như chỉ dẫn pháp lý tại văn phòng Bến Việt được phục vụ miễn phí, trên tinh thần hỗ trợ xã hội đã đặt ra của Hiệp hội Tự Do Ngôn Luận.

Những điều cần biết về luật ân xá 2012 tại Ba Lan

Bộ luật „Ân xá „ cho người nước ngoài, ban hành ngày 28 tháng 7 năm 2011, có hiệu lực từ mùng 1 tháng 1 năm 2012 tới hết ngày mùng 2 tháng 7 năm 2012.

Trong nội dung của bộ luật, thời gian có hiệu lực được ghi là 6 tháng, kể từ 01.01.2012 đến 30.06.2012. Chiểu theo điều năm 57 mục 3 và 4- Bộ luật Thi hành các thủ tục Hành chính (art. 57 § 3 i art. 57 § 4 KPA) thời gian thực tế có thể nộp đơn xin hợp pháp cư trú là từ 01.01.2012 đến hết ngày 02.07. 2012 (ngày 01.07 năm 2012 là ngày chủ nhật). Tức là, các đơn nộp hoặc gửi bưu điện trước ngày 01.01.2012 và sau ngày 02.07. 2012 (tính theo dấu bưu điện) sẽ không có giá trị và không được giải quyết.

Các điều kiện chung:

- người nước ngoài có mặt tại Ba Lan trước ngày 20 tháng 12 năm 2007
- người nước ngoài từng nộp đơn tị nạn trước mùng 1 tháng 1 năm 2010

Các điều kiện bắt buộc:

- liên tục sống tại Ba Lan, tức không vắng mặt tại Ba Lan một lần liên tiếp quá 6 tháng và tổng thời gian các lần vắng mặt ở Ba Lan không vượt quá 10 tháng (trong khoảng thời gian liên quan được nói tới ở trên). Trường hợp đặc biệt vắng mặt ở Ba Lan mà không phải tính đến, nếu lý do vắng mặt là công tác, làm việc ngoài Ba Lan cho hãng có trụ sở tại Ba Lan hoặc vắng mặt tại Ba Lan do chữa bệnh.
- trước ngày mùng 1 tháng 1 năm 2012 đang sống bất hợp pháp tại Ba Lan. Đặc biệt, cho mục đích ân xá lần này, người ta công nhận cho những người đang có mặt tại các trại giam giữ người nước ngoài chờ trục xuất là những người đang ở Ba Lan bất hợp pháp. Tức là, vào ngày 01.01.2012 những người nước ngoài đang bị giam giữ tại các trại chờ trục xuất, nếu hội đủ các điều kiện còn lại, đều có quyền được hưởng ân xá, có quyền nộp đơn xin hợp pháp hóa cư trú cho mình. Điều kiện này không có trong các đợt ân xá trước.

Những người không đủ điều kiện nạp đơn xin ân xá 2012 là:

- người nước ngoài đang sống tại Ba Lan hợp pháp vào ngày mùng 1 tháng 1 năm 2012. Tức là: vào ngày 01.01.2012 người nước ngoài có quy chế sinh sống tại Ba Lan hợp pháp, nhưng ngay ngày hôm sau: 02.01.2012 - hoặc các ngày sau đó- quy chế này hết hiệu lực và người nước ngoài trở thành sống bất hợp pháp, thì người nước ngoài này cũng không được hưởng luật ân xá lần này.
- người nước ngoài từng nạp đơn tình nguyện hồi hương tới tổ chức IOM được coi là đang hợp pháp một khi đơn còn trong quá trình xét duyệt. Nếu đơn còn trong quá trình xét duyệt, người nước ngoài không đủ điều kiện xin ân xá. Nếu muốn hưởng ân xá, người nước ngoài cần rút đơn xin tình nguyện hồi hương trước ngày 01.01.2012, bằng cách gửi văn bản cho IOM thông báo từ chối tiến hành hồi hương tự nguyện.

Các điểm tích cực của ân xá 2012:

- quyết định cho phép người nước ngoài cư trú 2 năm mà khi nộp đơn không cần có giấy hứa làm việc hoặc giấy phép làm việc, không cần có hợp đồng nhà ở, chứng minh có tiền tiết kiệm v.v.,
- không đòi hỏi bằng chứng nhiều, không phỏng vấn các nhân chứng một cách đại trà,
-đặt lòng tin vào lá đơn người nước ngoài nạp, không buộc người nước ngoài phải có bổn phận chứng minh mọi thông tin về cá nhân mình,
- giúp người nước ngoài thoát khỏi các dữ liệu không thật của chính bản thân đưa ra trước kia, khi không muốn bị trục xuất

Điểm yếu của ân xá 2012 là người nước ngoài có thể lao động trong thời gian 2 năm sau khi hưởng ân xá chỉ với hợp đồng lao động thường (không chấp nhận các hợp đồng lao động đặc biệt theo sự vụ hoặc theo việc cụ thể- tiếng Ba Lan umowa o dzieło hoặc umowa na zlecenie). Điểm yếu khác là người nước ngoài không được tính 2 năm cư trú ân xá vào thời gian trong tương lai khi xin giấy phép định cư.

Những người có thể nạp đơn xin ân xá 2012 là những ai cho rằng mình hội đủ các điều kiện thỏa mãn các điều của luật ân xá 2012. Chúng tôi xin nhắc lại: Ân xá 2012 cho phép người nước ngoài bị giữ trong trại chờ trục xuất nạp đơn xin hợp pháp hóa cư trú theo luật ân xá.

Nạp đơn ân xá 2012 theo tỉnh, nơi người nước ngoài cư trú. Có nghĩa rằng người nước ngoài nếu cư trú tại Warszawa hoặc đang bị giam giữ chờ trục xuất tại Okęcie, tại Leszcowola..đơn cần được gửi tới tỉnh Mazowiecki. Nếu cư trú hoặc bị giữ tại các thành phố khác, cần hỏi rõ trại hoặc nơi cư trú thuộc tỉnh nào để gửi đơn đúng tỉnh đó.

Lệ phí hành chính cho mỗi người xin ân xá là 340 zł. Người nước ngoài được quyền xin trả góp hoặc xin miễn trả nếu có giấy chứng nhận của Phòng bảo trợ xã hội của thành phố về điều kiện kinh tế khó khăn.

Các dữ liệu cá nhân cần thiết trong đơn gồm:

-họ tên
-ngày tháng năm và nơi sinh của chủ đơn cùng các dữ liệu tương tự nếu có trẻ em kèm theo đơn;
- tình trạng hôn nhân,
-địa chỉ nơi đang ở và sẽ ở sau khi đã hợp pháp cư trú;
-các dữ liệu cá nhân của thân nhân trong gia đình (họ tên, ngày tháng năm sinh, ghi rõ liên hệ máu mủ: bố mẹ Anh, chị v.v.) nếu những người này cũng sinh sống tại Ba Lan;
-các thông tin về việc di chuyển đi lại ngoài Ba Lan trong vòng 5 năm trở lại.

Giấy tờ chứng nhận dữ liệu cá nhân của người nước ngoài có thể là hộ chiếu còn hạn hoặc hộ chiếu đã hết hạn thẻ học sinh, thẻ sinh viên, bằng lái xe .v.v. . hoặc các giấy tờ có ảnh và họ tên do Ba Lan cấp, dẫu không còn giá trị. Nếu người nước ngoài không có hộ chiếu, cần nỗ lực chứng minh các thông tin cá nhân của mình bằng các loại giấy tờ khác. Khác với các đợt ân xá trước, ân xá 2012 không coi hộ chiếu còn hạn là điều kiện bắt buộc.

Hợp pháp và đi lại trong thời gian xét duyệt đơn

Kể từ khi nạp bộ đơn đầy đủ tới thời gian ra quyết định cuối cùng do Ủy Ban Người Nước Ngoài đưa ra, chủ lá đơn xin ân xá được coi là cư trú hợp pháp tại Ba Lan. Nếu có hộ chiếu còn giá trị, ủy ban tỉnh đóng dấu vào hộ chiếu. Nếu không có hộ chiếu còn giá trị, người nước ngoài sẽ được ủy ban tỉnh cấp giấy chứng nhận đã nạp đơn. Ngoài ra, có thể chủ động xin giấy chứng nhận đã nộp đơn, khi đó phải trả lệ phí 17 zł.

Với con dấu nói trên trong hộ chiếu, người nước ngoài có thể về nước mình trong thời gian xét duyệt đơn, nhưng để trở lại Ba Lan cần có thị thực do lãnh sự Ba Lan ở nước ngoài cấp.
(Tương tự, người nước ngoài có thể rời Ba Lan tới các nước ngoài Liên Minh Châu Âu, nếu xin được thị thực tới các nước đó, nhưng để trở lại Ba Lan cần có thị thực do lãnh sự Ba Lan ở nước ngoài cấp). Chú ý, con dấu nói trên không cho phép người nước ngoài đi tới các nước Liên Minh Âu châu, hoặc các nước trong khối Shengen, nếu cố tình mà bị phát hiện thì xẽ bị trục xuất (về Ba Lan) và sử phạt, kể cả về tài chính.

Dấu vân tay

Người nước ngoài, ngay sau khi đệ đơn lên ủy ban tỉnh, cần tới địa điểm theo chỉ định của Biên Phòng để lưu lại dấu vân tay. Tại tỉnh Mazowiecki, phòng lấy vân tay được đặt tại Tòa Thị Chính tỉnh, cùng nơi người nước ngoài nạp đơn. Theo thông tin của chúng tôi, chính quyền sẽ cố gắng tiến hành lấy vân tay trong ngày nộp đơn. Nếu không thể, đương sự sẽ nhận được giấy gọi hẹn ngày đến lấy vân tay.

Người nước ngoài được quyền từ chối không nạp vân tay và bộ đơn vẫn được coi là đầy đủ (tức là có thể nhận được dấu vào hộ chiếu). Nhưng đơn xin ân xá sẽ bị từ chối nếu thiếu dấu vân tay của chủ đơn. Trẻ em dưới 14 tuổi không bị lấy vân tay.

Những người sẽ bị từ chối ân xá 2012 là:

- Người nước ngoài có tên trong danh sách từ chối nhập cảnh vào một trong các nước khác thuộc khối Schengen ( do nước này đưa vào hệ thống SIS).
- Trong quá trình xét duyệt ân xá 2012, ủy ban phát hiện người nước ngoài dùng giấy tờ giả hoặc chứng cớ giả mạo dữ liệu cá nhân. Cũng vì những lí do này quyết định hợp pháp đã cấp có thể bị hủy bỏ.
- Sự có mặt của người nước ngoài tại Ba Lan có thể gây tổn hại tới an ninh, quốc phòng nói chung (nếu Cảnh sát, Bộ Nội vụ và Cục An ninh Nội bộ có ý kiến không thuận).
- Dữ liệu cá nhân của người nước ngoài có trong danh sách những người nước ngoài bị cấm có mặt tại Ba Lan và các dữ liệu này được đưa vào vì lí do an ninh, quốc phòng, hay tội phạm hình sự (tức là các dữ liệu cá nhân được đưa vào danh sách chiểu theo điều 128 mục 1, điểm 6 - Bộ luật về người nước ngoài ra ngày 13 tháng 6 năm 2003- art. 128 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach).

Hậu quả nếu bị từ chối ân xá 2012

Nếu ủy ban tỉnh từ chối ân xá, người nước ngoài có quyền khiếu nại lên Ủy Ban Người Nước Ngoài trong thời gian 14 ngày kể từ ngày nhận được quyết định từ chối. Trong thời gian khiếu nại, người nước ngoài vẫn được quyền cư trú hợp pháp tới khi Ủy ban người Nước Ngoài ra quyết định cuối cùng. Quyết định từ chối ân xá (cuối cùng), không đi kèm với quyết định trục xuất.

Bình luận của người viết:

Luật Ân xá lần thứ 3 (và cả Bộ Luật mới về người nước ngoài sẽ ra đời trong tương lai không xa) được tham khảo sâu rộng và được soạn thảo vói sự có mặt của nhiều tổ chức phi chính phủ của các sắc di dân có mặt tại Ba Lan, trong đó chúng tôi- những người đại diện tích cực tham gia, đã đưa ra những kiến nghị có lợi nhất, tổng kết các yếu điểm của hai đợt ân xá trước. Mặt khác, ân xá lần này cũng là để chính quyền Ba Lan phần nào quy củ hóa các dữ liệu về người nước ngoài và có được cái nhìn tổng quát về vấn đề di dân tại Ba Lan. Ân xá là cơ hội ổn định cuộc sống và tương lai tiếp tục sống hợp pháp tại Ba Lan.
Luật về người nước ngoài của các nước Âu châu và sắp tới của Ba Lan đều đưa ra điều kiện lấy vân tay. Người nước ngoài, nếu đã từng sử dụng các dữ liệu không đúng sự thật, nên khai báo thành thật và nhân cơ hội này khẳng định dữ liệu nào là thật. Khai đúng dữ liệu thật tạo điều kiện tốt cho tương lai cuộc sống gia đình như kết hôn, đoàn tụ, mời cha mẹ hoặc con cái sang Ba Lan và cho du lịch nước ngoài, nhất là về Việt Nam.
Nếu bị từ chối ân xá, bạn trở lại vị trí ban đầu, tức vẫn là người bất hợp pháp tại Ba Lan. Nếu bị từ chối ân xá, bạn chỉ bị mất cơ hội hợp pháp hóa cư trú.

Không có quốc gia nào có thể thường xuyên ban hành luật ân xá cho người nước ngoài sống bất hợp pháp, vì như vậy chẳng khác gì khuyến khích họ nhập cư trái phép.

Chính vì các lí do đó chúng tôi khuyến khích người Việt chưa có giấy tờ hợp pháp tiến hành hợp pháp hóa cư trú của mình lần này và không bỏ lỡ cơ hội hiếm hoi. Chúng tôi sẽ tư vấn miễn phí cho những ai có nhu cầu.

Khi nộp đơn và khi nhận được quyết định, người nước ngoải nhận được giấy thông báo về quyền hạn và trách nhiệm bằng ngôn ngữ mà người đó có thể hiểu được. Quyền hạn và trách nhiệm đã được dịch ra 13 ngôn ngữ khác, trong đó có tiếng Việt. Ngoài quyền hạn, người nước ngoài sống tại Ba Lan còn có trách nhiệm nhất định đối với xã hội và nhà nước Ba Lan. Chúng tôi hy vọng rằng tất cả những người Việt Nam sinh sống tại Ba Lan hiểu rõ và thực thi các trách nhiệm đó một cách tốt nhất, để có thể tiếp tục sinh sống hợp pháp sau khi quy chế tạm cư hết và phải gia hạn các thẻ tiếp theo.

Tôn Vân Anh, Ngô Văn Tưởng viết riêng cho www.benviet.org và www.transkultura.eu

Đọc thêm Chuyên đề ân xá 2012

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License