Giáo sư Đoàn Viết Hoạt nói chuyện với báo Tiệp

(25.09.2009) Trọng tâm- Giáo sư Đoàn Viết Hoạt, một nhân vật xuất sắc và tiêu biểu của Việt Nam chia sẻ suy nghĩ của mình về đất nước. Câu chuyện với kí giả báo "Aktualne" (Cộng Hòa Tiệp) đề cập tới các vấn đề trọng tâm là nhân quyền cho Việt Nam, có nói tới các hiện tượng xã hội như thần tượng Bill Gate với giới trẻ Việt Nam, tới các vấn đề giữa Việt Nam và Trung Quốc và cả những khúc mắc trong cuộc sống của người Việt tại Tiệp…

flickr:3953410873


Giáo sư Đoàn Viết Hoạt đã từng tới Ba Lan. Trong ảnh, ông cùng một số các nhà hoạt động người Việt tại Ba Lan thăm cựu chiến sĩ dân chủ Ba Lan.

Chủ tịch Viện nghiên cứu quốc tế về Việt Nam (International Institute for Vietnam) tại Washington Đoàn Viết Hoạt là một trong những nhà đối lập và đấu tranh nhân quyền người Việt nổi tiếng nhất.
Đoàn tốt nghiệp sư phạm tại đại học Florida và giảng dạy tại đại học Sài Gòn Van Hanh. Sau sự sụp đổ của miền nam và thống nhất Việt Nam ông đã bị tù giam vào khoảng giữa những năm 70. Tổng thể ông đã ở tù và trai cải tạo lao động 19 năm. Tháng 2 năm 1988 (*) ông được thả và trục xuất khỏi đất nước. Hiện tại ông đang sống ở USA.

Nhân vật xuất chúng này đã có cuộc nói chuyện với Báo Aktuálně.cz trong khuôn khổ cuộc họp Hòa bình, dân chủ và nhân quyền ở châu Á, được tổ chức bởi tổ chức Forum 2000.

Người Việt trẻ thích Bill Gates hơn Bác Hồ

- Độc tài cộng sản – Tồi tệ hơn những dạng khác

Aktuálně.cz: Năm 1963 ngài biểu tình chống lại sự can thiệp của nhà độc tài miền nam Việt Nam Ngô Đình Diệm với các phật tử phật giáo. Ngài đã sống ở cả chế độ độc tài quân sự miền Nam Việt Nam cũng như độc tài cộng sản. Cả hai giống và khác nhau ở chỗ nào?

Đoàn: Ở đây có sự khác biệt lớn. Độc tài cộng sản khác với tất cả các dạng độc tài khác, nó chỉ cho phép một đảng, người ta không thể lập bất cứ một tổ chức nào và không có quyền tự do biểu tình. Trước năm 1975 (khi miền Bắc Việt Nam theo cộng sản chinh phục miền Nam Việt Nam – ghi chú của phóng viên) ở miền nam chúng tôi đã có những quyền tự do đó.

Chúng tôi có thể tập họp, thành lập các tổ chức theo ý mình. Chúng tôi còn có thể biểu tình chống lại chính phủ. Chúng tôi đã có nền báo chí độc lập, cả báo phê bình tổng thống. Một số báo còn in cả biếm họa của ông ta. Chúng tôi có thể dạy cái gì chúng tôi muốn, các trường đại học đều có quyền tự trị, giờ thì không. Miền nam là đất nước dân chủ, nó không hoàn toàn tự do, nhưng đó là vì chiến tranh và nguy cơ đe dọa của cộng sản.

Khi du lịch Việt Nam, người ta cảm nhận rất nhanh sự khác biệt giữa Nam và Bắc, người miền nam cởi mở hơn, tự tin hơn …

Chính xác. Người miền Nam cảm thấy bị quản lý bởi miền Bắc. Bây giờ miền Bắc cũng phải chấp nhận kinh tế thị trường, thứ mà miền Nam đã có từ trước. Bây giờ ở miền Nam nền kinh tế tự do hơn và người ta cũng có quen thuộc với sự tự do đó hơn.

Việt Nam đang khởi sắc với những hoạt động kinh tế. Ngày nay Việt Nam trông còn tư bản hơn cả Séc, chứ không nói đến Tiệp Khắc cũ. Chỗ nào cũng có những cửa hàng nhỏ của tư nhân. Những cửa hàng nàycó được cho phép trước cải cách kinh tế giữa năm 80?Tình hình trước đó có như vậy không hay chính quyền cộng sản đã từng đàn áp những người buôn bán tiểu thương?

Không, trước đó tình hình Việt Nam cũng như ở nước các bạn. Lúc đó có rất ít cửa hàng là sở hữu tư nhân.

- Ông Hồ Chí Minh đã lựa chọn sai lầm

Cộng sản mang tới cho Việt Nam điều gì tốt đẹp không?

Tôi không thấy điều gì cả. Thứ nhất người Việt Nam là những người lao động rất chăm chỉ. Tính cần cù chăm chỉ đó bắt nguồn từ lịch sử. Họ không cần một lý tưởng dạy dỗ họ tôn trọng sức lao động. Họ đã lao động cần cù hàng nghìn năm rồi.

Chúng tôi cũng thấy điều đó ở đây. Họ nói là chúng tôi (người Séc) lười.

Không, ở Việt Nam người ta không thể lười (cười). Thứ hai là lý tưởng đấu tranh giai cấp đã không mang đến điều gì cho Việt Nam. Kể cả chính phủ cũng đã thấy đó là điều vô lý, do vậy họ đã không nói đến nó nữa. Thứ ba là việc bàn luận về tư bản và chống tư bản cũng đã biến mất vì bây giờ họ chấp nhận tư bản. Vậy tôi chẳng thấy cộng sản mang tới cho Việt Nam điều gì mới mẻ.

Kể cả trong quá khứ? Ông nghĩ vì về Hồ Chí Minh?

Hồ Chí Minh được tôn trọng bới vì ông ta đã chiến đấu chống Pháp. Nhưng sau cái chết của ông thì họ chỉ chiến đấu chống lại miền Nam. Tôi cũng tôn trọng ông vì cuộc kháng chiến đó, nhưng tôi nghĩ là ông đã sai lầm khi chọn lý tưởng và phương thức đấu tranh cộng sản.

Ông ấy đã gắn liền cuộc kháng chiến giành độc lập cho Việt Nam với lý tưởng cộng sản quốc tế, điều đó thật là tồi tệ. Nếu ông đã không làm như vậy, có thể chúng tôi đã giành độc lập từ trước mà không cần phải chiến đấu và mất mát nhiều như vậy. Để rồi sau đó là quay trở lại với phương Tây.

- Chính phủ ngày nay không có lý tưởng, chỉ tham giữ quyền lực

Chính phủ cộng sản bây giờ tuyên truyền lý tưởng nào?

Họ nói đó là "văn minh, phát triển và dân chủ" nhưng vẫn giữ nguyên đường lối của chủ nghĩa Marx. Nhưng đó chỉ là cái cớ để họ nắm quyền, bởi vì nếu không có đảng cộng sản nắm quyền lực thì chúng tôi sẽ xa rời đường lối của Marx, nhưng đây là điều vô lý. Làm gì còn tồn tại đường lối của chủ nghĩa Marx nữa.

Văn minh, phát triển và dân chủ – hoàn toàn không có gì liên quan đến chủ nghĩa Marx? Nhưng họ vẫn cứ nói vậy và ép buộc sinh viên học sinh các trường phải học chủ nghĩa Marx. Đây là sự xung đột giữa hiện thực và lý tưởng.

Việt Nam giờ toàn những khẩu hiệu cộng sản. Ở đây chúng tôi có quảng cáo Coca Cola, ở đó là quảng cáo chủ nghĩa cộng sản. Ông nghĩ gì khi người dân nhìn những kiểu tuyên truyền này?

Họ mặc kệ nó, họ không tin nữa. Một tời báo nổi tiếng Tuổi trẻ đã công bố kết quả một cuộc thăm dò công khai trong đó thanh niên được hỏi xem họ ngưỡng mộ ai nhất. Kết quả Bill Gates đứng đầu, Hồ Chí Minh đứng thứ hai.

Cộng hòa Séc nên làm gì để ủng hộ dân chủ tại Việt Nam?

Trước hết cộng hòa Séc nên ủng hộ cộng đồng Việt Nam ở đây, bởi vì người Việt đến đây không chỉ vì lý do kinh tế mà còn bởi vì họ muốn được tự do hơn. Nhưng thật ra họ bị quản lý bới sứ quán qua hệ thống thị thực và vì chính phủ Séc không cho phép họ ở lại lâu hơn hoặc cấp quốc tịch.

Chính phủ Séc cần gặp gỡ họ nhiều hơn để giải quyết các vấn đề này.

Nhưng họ sợ phát biểu.

Họ sợ bởi vì chính phủ Việt Nam có thể lấy của họ thị thực và sau đó họ phải trở về. Nhưng Séc vẫn tốt hơn Đức, Đức có hợp đồng với Việt Nam và trục xuất những người này về nước.

Không thể tin tưởng Trung Quốc – Trung Quốc luôn đã và đang là mối đe dọa

- Hệ thống có thoáng hơn, cần tiếp tục thúc đẩy điều đó

Aktuálně.cz: Tình hình nhân quyền ở Việt Nam thế nào rồi?

Đoàn: Không tốt. Chúng tôi không có tự do ngôn luận, in ấn, tụ tập và tự do tôn giáo. Cộng đồng quốc tế cần tạo them sức ép với chính phủ VN. Họ đã cởi mở hơn, những vẫn không cho phép báo chí độc lập hay thành lập tổ chức – cái gì cũng bị quản lí bởi đảng và chính phủ.

Ông có thấy rạn nứt nào của hệ thống đó không?

Nhiều. Bởi vì Việt Nam phải mởi cửa cho nước ngoài và tạo điều kiện để người ta đến du lịch, họ phải mở cửa internet. Việt Nam không thể khép kín mãi với thế giới được. Nước ngoài cũng không chỉ tạo sức ép với Việt Nam mà giúp đỡ nó phát triển. Đây là một cách nữa mà nước ngoài có thể ảnh hưởng đến chính trị Việt Nam. Đây là cơ hội.

Người đối lập càng ngày càng trẻ hơn, hầu hết giờ họ đều khoảng xung quanh 30 tuổi, trước đây 10, 20 năm, ở thời của tôi thì họ già hơn, 50, 60 tuổi. Đây là những dấu hiệu rất tốt. Chúng tôi giờ đây có những blog, nơi mà người trẻ tuổi nói gì mà họ thích.

Ông nghĩ là sự mở rộng này sẽ dẫn đến dân chủ hóa?

Vâng, nhưng chúng ta phải thúc đẩy nó. Vấn đề là phải nhanh, chính phủ thì cố gắng làm chậm lại. Họ biết rằng nếu mở rộng nhanh quá, họ sẽ mất quyền lực. Họ cố gắng giữ quyền lực thật lâu trong mức có thể. Càng sớm có dân chủ bao nhiêu, điều đó càng tốt cho đất nước chúng tôi và cho sự tự vệ trước ảnh hưởng và quản lí của Trung Quốc bấy nhiêu.

Ông sợ gì về người Trung Quốc?

Đây không phải là lo sợ mà là sự thật. Chính phủ Việt Nam kí hiệp ước với Trung Quốc, cho phép họ có thể khai thác quặng ở vị trí trọng yếu của đất nước tại vùng đồi núi miền trung Việt Nam. Đó là nơi gần biên giới với Lào và Campuchia. Họ muốn bauxit. Trung Quốc gửi sang đó hàng nghìn công nhân và chúng tôi không biết họ đến khai thác hay gián điệp. Hơn 1000 nhân sĩ trí thức đã viết kháng thư chống lại điều này.

Quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc qua cả quá trình lịch sử thật rắc rối. Năm 1979 các bạn còn đánh nhau …

Không phải là rắc rối mà Trung Quốc vẫn luôn cố gắng sử dụng chúng tôi.

Thế nên chủ nghĩa dân tộc vẫn cao.

Đúng, tâm trạng chống Tàu vẫn mạnh mẽ. Nhất là hiện nay, khi họ nói rằng tất cả biển Nam Trung Quốc là của họ. (Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên hầu hết vùng biển đang tranh chấp, nhưng Việt Nam, Đài Loan, Indonesia, Brunei, Phi Luật Tân và Malaysia đều có những đòi hỏi tương tự. Đây là một trong những điểm nóng có khả năng xảy ra xung đột quân sự tại Á châu – chú thích của phóng viên)

Có sự khác biệt nào giữa hình mẫu kinh tế thị trường trong chủ nghĩa xã hội giữa Việt Nam và Trung Quốc không?

Việt Nam dõi theo hình mẫu Trung Quốc. Điều khác là vị trí của Việt Nam trong ASEAN. Đảng cộng sản Việt Nam một mặt nhìn thấy rằng Trung Quốc là nước duy nhất có hệ thống tương tự, mặt kia Trung Quốc là nguồn gốc những vấn đề giữa hai nước ở thời quá khứ.

Tình trạng khó xử là đảng cộng sản biết rằng họ cần sự ủng hộ hoàn toàn của Trung Quốc, nhưng mặt kia họ cũng biết Trung Quốc luôn là nguy cơ. Luôn luôn là nguy cơ. Người Việt biết rằng không thể tin Trung Quốc được.

Khi ở Việt Nam tôi thấy tinh thần dân tộc tương đối manh. Mọi người thường nói kiểu như: ờ đây là bọn Lào, họ biết gì đâu … Mối quan hệ giữa Việt Nam và các nước làng giềng như thế nào?

Đúng, đó là sự thật (cười). Quan hệ giữa Lào, Việt Nam và Campuchia giống với quan hệ Việt Nam và Trung Quốc. Họ thấy Việt Nam là hàng xóm lớn và họ sợ sự ảnh hưởng. Chúng tôi, những người đối lập không thích sự can thiệp vào chuyện đất nước khác.

Chính phủ Việt Nam muốn tạo lập ở khối Đông Dương thành một phần của khối cộng sản, và họ vẫn luôn cố gắng điều đó. Chính phủ Việt Nam quản lý đảng cộng sản Lào, nhưng Trung Quốc cũng muốn tạo ảnh hưởng.

Trung Quốc đã ủng hộ Khơ-me đỏ ở Campuchia, sau khi họ thất bại, Việt Nam đã thành lập chính phủ ở đó. Nhưng bây giờ Trung Quốc lại có ảnh hưởng mạnh hơn. Campuchia muốn quan hệ tốt với hàng xóm nhưng cúng muốn có độc lập nhiều hơn, vì vậy họ quay về phía Trung Quốc. Người Trung Quốc vì thể hiện nay đã gửi công nhân đến tìm hiểu địa bàn ở phía Campuchia giáp Việt Nam.

Chính phủ Hun Sen (từ năm 1985 thủ tướng Campuchia được đưa lên qua cuộc xâm lấn lật đổ Khơ me đỏ của Việt Nam) hiện nay vẫn đứng về phía Việt Nam hơn là phía Trung Quốc. Rất may là Việt Nam và Trung Quốc không đánh nhau nên Campuchia cũng không.
_
Ghi chú:

(*) Phóng viên đã lầm. GS Đòan Viết Họat được ra khỏi tù lần thứ 1 tháng 2 năm 1988. Năm 1990 ông bị bắt lại lần thứ hai. Tháng 9 năm 1998 ông được tha và bị trục xuất ra khõi Việt nam.

Bình Luận

Dodaj nową wypowiedź
lub Zaloguj się jako użytkownik serwisu Wikidot.com
(nie będzie opublikowany)
- +
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License