Người Ba Lan thế nào?
flickr:4070153779


Bài viết của các chuyên viên Ba Lan, nói sơ bộ về người Ba Lan

Bến Việt -ISP (21.12.2009) Văn hóa - Các chuyên viên viết về những tính cách thông thường của người Ba Lan. Bến Việt xin giới thiệu tới quý bạn trong khuôn khổ các bài viết giới thiệu Ba Lan.

Bài viết được biên soạn bởi Agnieszka Olszewska và Agnieszka Zawadzka, trong khuôn khổ dự án giáo dục hội nhập do Viện các vấn đề Đại Chúng thực hiện, cùng sự hỗ trợ của Bến Việt.

Khi sống tại Ba Lan, Bạn tiếp xúc với tập tục của Ba Lan, một số thói quen trong cư xử mà phần lớn người Ba Lan đều có. Nói chung các thói quen đó được hình thành qua lịch sử, các biến đổi chính trị, xã hội, điều kiện kinh tế và các giá trị được thừa hưởng tại Ba Lan từ đời này sang đời khác.

Điểm khá tiêu biểu cho văn hóa Ba Lan là tính khiêm tốn. Người ta cho là không ý nhị nếu ai đó nói nhiều về thành công trong đời sống cá nhân hay sự nghiệp. Không nên quá tâng bốc thành công của mình mà nếu có xuất hiện đề tài đó thì người ta thường lấy sự may mắn biện hộ cho thành công. Người quá kênh kiệu khuếch chương giàu có vật chất như ôtô xịn thường bị coi là người thô thiển và nói chung người ta cho rằng may mắn của người như vậy sẽ có ngày chuyển thành không may.

Muốn ý nhị, người ta thường nói mua được cái gì đó qua khuyến mại hay chỉ ra một số yếu điểm của món đồ mới mua, ví dụ như phải xin trả góp chẳng hạn.

Người Ba Lan nói chung hay than phiền. Than phiền và chỉ trích là cách liên kết một cách an toàn và dễ dàng giữa các thành viên của cuộc nói chuyện. Người ta than phiền tình trạng hiện có của cá nhân mình, than phiền về chính trị, về hiện trạng kinh tế và tìm thấy hết lỗ hổng kể cả đối với kịch bản kết thúc có hậu.

Khi được hỏi “Co u Ciebie” (Tình hình Bạn ra sao?), người Ba Lan thường trả lời rất thật thà dù câu hỏi chỉ mang tính xã giao, người ta có thể trông đợi câu trả lời tỉ mỉ mô tả những gì quan trọng mới xảy ra. Than phiền điều gì đó được coi là câu nói thật thà và thường được nhấn mạnh trong cuộc trao đổi.

Người Ba Lan thường rất tỉ mỉ và quan tâm đến khách khứa. Khách luôn được chủ nhà ưu tiên, để khách lúc nào cũng cảm tưởng như “đang ở nhà mình”. Chủ nhà luôn mời khách uống gì đó và thường mang đồ ngọt mời cùng trà hay cà fê. Ý nhị là nên nhận lời mời dù sự khiêm nhường mách bảo ta nên từ chối khi được hỏi lần đầu. Ở đây có sự đưa đẩy, ban đầu chủ nhà nên mời và khách thì nên từ chối để sau đó nhận lời. Người Ba Lan coi đây là thú vui và khá thường xuyên mời khách tới nhà riêng. Lòng hiếu khách đòi hỏi người ta chuẩn bị trước nhiều đồ ăn trong tất cả những dịp lễ lớn như ngày đặt tên, sinh nhật, rửa tội (nhập đạo) hay trong những dịp gặp gỡ bạn bè.

Giá trị quan trọng nhất đối với người Ba Lan là gia đình. Các dịp lễ lạt và lễ gia đình thường là dịp gia đình tụ hội. Người Ba Lan trung bình có hai con. Vai trò của từng người trong gia đình phụ thuộc nhiều vào địa phận sống của gia đình ở thành thị hay thôn quê. Các gia đình thôn quê thường sống trong cộng đồng lớn: cha mẹ với con cái và ông bà, còn vai trò của từng người nói chung mang tính truyền thống. Gia đình ở thành thị thường chỉ hạn chế tới cha mẹ và con cái còn phụ nữ có chỗ đứng khá độc lập. Trong 10 năm trở lại đây số vợ chồng ly dị tăng rõ rệt và tỷ lệ sinh nở tụt thấp (BL là một trong những nước có tỷ lệ sinh nở thấp nhất Châu Âu). Nhà nước có cố gắng tạo chính sách thuận gia đình nhưng hiện chưa mang lại thành công.

Người Ba Lan nhìn nhận pháp luật một cách khá đặc biệt. Nói chung khi việc chấp hành luật lệ làm người ta bị gò bó thì ngay lập tức, người ta tìm cách để luồn hoặc thậm chí xâm phạm luật. Luồn lách pháp luật được coi là biểu hiện của người khôn khéo. Việc xâm phạm pháp luật nói chung được chấp nhận.

Người Ba Lan thích người và các thứ đồ đến từ biên giới phía Tây. Tự ti chính văn hóa và đất nước mình bắt rễ khá sâu trong hình tượng dân tộc của người Ba Lan. Người ta tin và nói rằng Ba Lan tụt hậu, xấu xí và không hấp dẫn. Người Ba Lan nói chung mang tính tự hào dân tộc thấp và tự ti khi so sánh với văn hóa Tây Âu hay văn hóa Mỹ. Nhưng mặt khác người Ba Lan rất gắn bó với lịch sử và quá khứ nước mình. Điều này được thổ lộ bằng sự hiện diện của rất nhiều tượng đài của những nhân vật nổi danh trong lịch sử, chính trị gia, nghệ sĩ hay dùng tên những danh nhân đó đặt tên cho rất nhiều con phố và người Ba Lan khá khăng khít với các sự kiện lịch sử trên đất nước họ.

Trong các cuộc tranh luận hoặc giải quyết mâu thuẫn người Ba Lan nói chung không tiến tới thỏa hiệp mà thường muốn dành phần thắng hay dành lý về mình.

Người cao tuổi ở Ba Lan rất được tôn trọng. Người ta nhường chỗ cho người cao tuổi trên xe bus, giúp mang đồ nặng , họ được lắng nghe và những gì họ khuyên bảo được người trẻ tôn trọng.

Phụ nữ ở Ba Lan cũng được ưu tiên đặc biệt, được nhường đi trước khi ra/vào cửa, hôn tay phụ nữ cũng thể hiện sự lưu tâm, nam giới giúp phụ nữ mặc áo khoác hoặc mang đồ nặng. Trong thế giới hiện đại một số hình thức ví dụ như hôn tay dần dần mất đi.

Trẻ em tại Ba Lan là vấn đề ở những nơi công cộng. Chúng không được ưa nếu có mặt trong bảo tang hay nhà ăn. Ở các thành phố lớn càng ngày càng có nhiều địa điểm “hữu nghị” với trẻ em. Vai trò của trẻ em trong nhà trước kia thấp, có cả câu nói cửa miệng: “Trẻ em và cá không có ý kiến”. Cha mẹ thời nay dần dần bỏ cách dạy giỗ khắt khe và con cái trong nhà được đối xử với thái độ dân chủ hơn và được thoải mái hơn.


O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License