Bến Việt (30.05.2010) Xã hội - Nhân vật đối lập với chính quyền Putin chỉ trích đảng cầm quyền Ba Lan quá nhu nhược với Nga. Andriej Iłłarionow nói về một chiến dịch bài bản nhằm điều khiển dư luận đồng thời liệt kê chứng cớ cho thấy cuộc điều tra nguyên nhân tai nạn còn nhiều khuất tất.

Ảnh On the net Tờ Rzeczpospolita đăng bài phỏng vấn Andriej Iłłarionow hôm 27.05.2010

Andriej Iłłarionow

Nhật báo chuyên đề pháp luật, hành chính phục vụ tầng lớp trí thức Ba Lan vừa đăng bài phỏng vấn Andriej Iłłarionow, nguyên cố vấn kinh tế của chính quyền Putin. Andriej Iłłarionow từng nổi danh bởi đích thân chỉ trích chính quyền nước Nga trong lá thư kêu gọi "Putin phải bị hạ bệ" đồng thời một mực kết tội chính quyền Putin bắt tù Michaił Chodorkowski để thâu tóm tập đoàn Jukos.

Trong bài phỏng vấn trả lời phóng viên Jacek Przybylski của Rzeczpospolita, Andriej Iłłaironow thẳng thắn nói về những quan ngại của mình xung quanh thái độ chính quyền Ba Lan với quá trình điều tra bất cập, nhiều khiếm khuyết của Nga. Andriej Iłłaironow còn nói về một chiến dịch chủ ý điều khiển dư luận, đổ lỗi cho phi công trưởng gây tai nạn máy baytại Smolensk hôm mùng 10 tháng Tư năm 2010 vừa qua.

Trước đó, với những thắc mắc tương tự, Andriej Iłłarionow từng gửi thư ngỏ tới chính phủ Nga yêu cầu minh bạch trong điều tra tai nạn.

Danh sách cũ các nạn nhân đòi sự thật Katyn

Bắt đầu bài phỏng vấn, Andriej Iłłarionow liệt kê các nhân vật cao cấp liên quan tới Katyn từng bị giết hại một cách bí mật, liên tục từ năm 1945. Tiêu biểu là tướng Władysław Sikorski cũng chết trong một tai nạn máy bay khó lý giải không lâu sau khi ông thỉnh cầu Chữ Thập Đỏ Quốc tế điều tra vụ Katyń. Vào năm 1946, ông Roman Martini, công tố viên của Ba Lan tại phiên tòa luận tội Phát-xít Đức, đã bị giết chết sau khi gắng thuyết phục thẩm tòa rằng diệt chủng Katyn là sản phẩm của NKWD, chứ không phải của Phát-xít Đức như phần lớn dư luận tin tưởng khi đó. Một nhân vật khác, lần này là thành viên đoàn đại biểu Nga, Nikołaj Zoria, tháng 5 năm 1946, cũng tại Norymberg đặt câu hỏi liệu có chắc người Đức là tác giả thảm cảnh Katyn hay không. Người này đã chết một cách bí hiểm trong phòng khách sạn ngay sau đó.

Hoài nghi

Andriej Iłłarionow không trả lời câu hỏi liệu tổng thống Ba Lan có phải nạn nhân khủng bố hôm mùng 10 tháng Tư hay không.

Tuy vậy, ông nói phía Nga không thực hiện lời hứa để cuộc điều tra nguyên nhân được tiến hành một cách trong sáng và tích cực. Phía Ba Lan, theo nhận xét của Andriej Iłłarionow, không được lãnh thụ hồ sơ hay chứng cớ một cách dễ dàng. Hộp đen của máy bay cũng không được phía Ba Lan tiếp cận nhanh chóng.

Andriej Iłłarionow nhắc lại cuộc điều tra vụ rơi máy bay tại Lockerb năm 1988. Phải mất 3 năm với những điều tra kĩ lưỡng, người ta mới khẳng định được có bom nổ trên khoang máy bay xấu số. Andriej Iłłarionow nhấn mạnh rằng một khi tai nạn đặc biệt như vậy xảy ra, không được bỏ qua bất kì khả năng nào.

Thuyết âm mưu?

Phóng viên hỏi Andriej Iłłarionow liệu có nên theo đuổi thuyết âm mưu. Andriej Iłłarionow nói không muốn tin có âm mưu nào đứng sau tai nạn Smolensk nhưng ông liệt kê trường hợp Aleksander Litwinienko mới bị ám sát giữa London năm 2007. Các điều tra viên gạo cội của Vương quốc Anh đã mất tới 20 ngày để xác định nạn nhân đặc nhiệm Nga bị ngộ độc qua thí nghiệm giản đơn là phân tích thành phần nước tiểu. Nếu không lấy xét nghiệm nước tiểu thì chắc cho tới giờ, dư luận không được biết sự thật nằm đâu trong khi chiến dịch ám sát Aleksander Litwinienko có sự tham gia và tổ chức chu đáo của chính quyền quảng trường Đỏ - Andriej Iłłarionow nói.

Lừa dư luận?

Vẫn trong phần trả lời phóng viên Ba Lan, Andriej Iłłarionow nói những cử chỉ thân ái mà Nga thể hiện với Ba Lan sau tai nạn hoàn toàn mang tính xã giao. Những điều cụ thể như khả năng tiếp cận hồ sơ và chứng cớ tai nạn vẫn không thể coi là thỏa mãn tiêu chuẩn dù đã 45 ngày sau thảm họa. Dư luận vẫn mịt mờ thông tin.

Trong khi đó, Andriej Iłłarionow nói tiếp, một chiến dịch có tổ chức để dắt dìu dư luận được dựng lên, chỉ ra một nguyên nhân duy nhất của tai nạn máy bay: lỗi phi công.

Lỗi phi công?

Andriej Iłłarionow nói không ngoại trừ khả năng phi công phạm lỗi nhưng chỉ ra rằng kết luật tương tự phải được đưa ra sau khi điều tra kết thúc, chứ không phải ngay lúc đầu khi chưa có các bằng chứng rõ ràng. Ông nói thêm rằng một chiến dịch thông tin nhắm vào "lỗi phi công" liên tục được duy trì trong xuốt 45 ngày qua.

Andriej Iłłarionow nói không thể dựa mọi giả thiết vào những dữ liệu do hộp đen cung cấp mà cần đặt dấu hỏi thông tin về khả năng hạ cánh và thời tiết xấu được truyền tải tới phi hành đoàn bằng cách nào, tại sao chiếc máy bay xấu số lại nằm 40 m cách đường bay chỉ định, tại sao những người điều hành không vận không nhìn thấy điều đó qua máy chỉ định và nếu nhìn thấy thì phản ứng như thế nào… là điều mà dư luận không được thông tin. Andriej Iłłarionow cũng nói thêm nhân viên điều hành không vận có quyền cấm máy bay hạ cánh nếu không đủ điều kiện nhưng trạm điều hành đã không làm việc đó. Câu hỏi tại sao cũng được đặt ra.

Một trong những nhân viên điều hành không vận làm việc trong ngày xảy ra tai nạn đã được điều về nghỉ hưu, chỉ 3 ngày sau đó. Andriej Iłłarionow nói lẽ ra phải có những phân tích cụ thể như vậy nhưng thay vào đó, dư luận chỉ được nghe lời đồn đại, rằng có thêm người thứ 5, ngoài phi hành đoàn, có mặt trong khoang lái. Ban đầu tin đồn nói người thứ 5 đó là một phụ nữ, sau đó lại có tin người đó là nam giới.

Điều tra quốc tế?

Andriej Iłłarionow còn chỉ trích thủ tướng Donald Tusk của Ba Lan không dè dặt mà quá cả tin trong những phát biểu về ủy ban điều tra Nga - Điều hoàn toàn không thích hợp với tư cách của người đại diện quyền lợi nhà nước Ba Lan. Ở Nga có câu ngạn ngữ "Hãy tin, nhưng hãy kiểm chứng" - Andriej Iłłarionow nói.

Andriej Iłłarionow chỉ ra rằng có rất nhiều vụ khủng bố mà bề ngoài không gây nghi vấn. Ông nói đã cùng với thân hữu soạn thảo ra 44 câu hỏi đặt ra cho ban điều tra Nga và 27 thí dụ cụ thể chứng minh có sự lật lọng đối với dư luận.

Ví dụ như ngay sau tai nạn, người ta được biết rằng máy bay đã có 4 lần thử để được hạ cánh trong khi tất cả những ai có mặt tại sân bay đều biết chỉ có duy nhất 1 lần. Tiếp theo, phi công Ba Lan bị đánh giá là người thiếu kinh nghiệm và không biết tiếng Nga và rằng có tiếng của một phụ nữ trong khoang - tất cả các thông tin này rốt cuộc đều không đúng.

Khi được hỏi về thư ngỏ của hơn 50 ngàn người Ba Lan muốn có ủy ban điều tra quốc tế về tai nạn Smolensk, ý kiến của ông Andriej Iłłarionow là lẽ ra ủy ban này phải được thành lập ngay sau khi xảy ra tai nạn. Nhiều chứng cớ tai nạn có thể đã bị hủy, nhiều dữ liệu có thể được thu thập mà không được sử dụng vào công cuộc điều tra.

Andriej Iłłarionow nói kể từ năm 1944, trong 50 năm liền, dư luận quốc tế phải tin rằng Đức quốc xã là tác giả thảm sát Katyn. Andriej Iłłarionow kết luận sớm hay muộn, ủy ban điều tra quốc tế phải được thành lập. Nếu ủy ban này cũng có những kết luật như ủy ban điều tra Nga, đó sẽ là một bản tin tốt - Andriej Iłłarionow nói - dư luận cần được tin tưởng, rằng ủy ban đã làm tất cả để tiến tới sự thật.

Andriej Iłłarionow cũng nói chắc chính quyền Nga sẽ không hài lòng với việc thiết lập ủy ban quốc tế nhưng nếu phía Ba Lan quyết tâm, ủy ban sẽ được thành lập. Chỉ có điều là chính quyền Ba Lan, do chủ tịch quốc hội quyền tổng thống, Bronislaw Komorowski, đại diện không tha thiết với việc thành lập ủy ban quốc tế.

Andriej Iłłarionow nói quan hệ tốt giữa Ba Lan với Nga cần dựa trên sự thật, chứ không chỉ lời nói và các cử chỉ thân thiện.

Andriej Iłłarionow còn kể tới các động tác ngoại giao kém đẹp mắt với Ba Lan từ phía Dmitrij Miedwiediew trước ngày tai nạn, khi tổng thống Nga tỏ ra kinh khỉnh trước lời mời tham dự lễ kỉ niệm tại trại tập trung Auschwitz của Lech Kaczynski. Andriej Iłłarionow cũng ngụ ý về việc phía Nga sẵn sàng lợi dụng Katyn để chia rẽ chính trường Ba Lan khi không để Lech Kaczynski cùng có mặt với thủ tướng Tusk tại Katyn ngày mùng 7 tháng Tư. Andriej Iłłarionow nói phía Nga thực hiện một chính sách nhất định với Ba Lan, không coi trọng người cầm đầu nhà nước này.

Tội trạng của Tổng thống Kaczynski

Tại sao Kaczynski lại là nhân vật bị Nga ghét bỏ như vậy?

Andriej Iłłarionow liệt kê rằng kế hoặch giành quyền bán thịt xuất khẩu của Ba Lan từng bị Nga ngăn chặn không thành, với Kaczynski đứng sau. Vì Ba Lan mà Nga bị chậm trễ trong các đàm phán với Liên Minh Châu Âu. Rõ nét nhất là sự bênh vực và hỗ trợ trực tiếp của Ba Lan tại Gruzja khi Nga tấn công nước này 2 năm trước. Nhưng quan trọng nhất là công Kaczynski đào thải hệ tình báo quân đội tại Ba Lan vốn nhiều khăng khít với đặc nhiệm Nga. Andriej Iłłarionow nói những tội trạng đó của Lech Kaczynski là không thể tha thứ đối với một số nhân vật tại Nga.

Câu hỏi thẳng thắn của phóng viên Rzeczpospolita, rằng nói tai nạn Smolensk là sản phẩm của mật vụ Nga có thể không thuyết phục, Andriej Iłłarionow công nhận nhưng lại liệt kê các thí dụ khác: rằng ban đầu không ai dám tin, rằng Zelimchan Jandarbijew (nguyên tổng thống nước Czecznia) bị Nga giết hại năm 2004. Cũng năm 2004, không ai tưởng được rằng ứng viên tổng thống Wiktor Juszczenko của Ukraina lại có thể bị đầu độc còn năm 2006, chẳng ai tin có vụ giết người có tổ chức được thực hiện giữa London trong vụ Aleksander Litwinienko. 2 năm trước thôi, không ai trên đời có thể nghĩ, rằng quân đội Nga sẽ đổ bộ, ném bom vào Gruzia làm hàng trăm người chết…

Andriej Iłłarionow còn nói NATO, tổ chức có Ba Lan làm thành viên, so với Nga "không phải là gã chơi cứng cỏi". Ông cảnh báo về bài học lịch sử của Ba Lan trước nước lớn, rằng trước một kẻ hung tàn, cần kiềm chế sớm trước khi nó kịp lớn mạnh.

Andriej Iłłarionow kết thúc cuộc nói chuyện với phóng viên, rằng bất kể ai là người thắng cử tại Ba Lan sắp tới, cần phải bênh vực quyền lợi Ba Lan và chỉ nên xây dựng quan hệ với Nga dựa trên sự thật.

Bến Việt sưu tập

nguồn: Rzeczpospolita 27.05.2010 Rosyjskie śledztwo budzi wątpliwości

đọc thêm:

Biểu tình đòi điều tra quốc tế
Bến Việt (10.05.2010) Tin Ba Lan - Gần tròn 1 tháng sau tai nạn Smolensk, hàng ngàn người Ba Lan biểu tình đòi có điều tra quốc tế bởi cho rằng cả Nga và Ba Lan đều không thích hợp với vai trò tìm hiểu nguyên nhân tai nạn. (đọc tiếp)

Phải nhẫn nại chờ điều tra
Bến Việt (21.04.2010) Tin Ba Lan - Không ngoại trừ bất kì khả năng nào - công tố viện nói vậy về công tác điều tra tai nạn máy bay tổng thống và dự báo không thể có kết luận nhanh như dư luận mong chờ. (đọc tiếp)